كليدواژه فارسي :
پهنهبندي , سيلخيزي , فرايند تحليل سلسله مراتبي فازي , سد درودزن
كليدواژه لاتين :
Zoning , Flooding Potential , Fuzzy Analytical Hierarchy Process , Doroudzan Dam Watershed
چكيده :
سيل يكي از انواع مخاطرات طبيعي است كه همه ساله خسارات زيان باري را در سراسر جهان و ازجمله ايران به وجود ميآورد. هر چند كه سيلاب مي تواند در تغذيه منابع آب خصوصا منابع آب زيرزميني هنگامي كه به دشت سر هاي پخش سيلاب راه مي يابد بسيار موثر باشد، عدم كنترل اين پديده طبيعي كه گاه با دخالت هاي انسان به طور قابل توجهي تشديد مي گردد، مي تواند سر منشا خسارت هاي مالي و جاني بسيار زيادي گردد. لذا به منظور كنترل سيل، بايد مناطقي را شناسايي كرد كه داراي پتانسيل بالايي در ايجاد اين پديده هستند و براي كاهش خطرات احتمالي، از سرمنشأ توليد وارد عمل شد اهميت استفاده از منابع آب و همچنين كنترل سيلاب در حوزه آبخيز سد درودزن كه يكي از مناطق كليدي و استراتژيك استان فارس و كشور در تامين امنيت غذايي است بر كسي پوشيده نيست. لذا در اين تحقيق، از قابليت روش تحليل سلسله مراتبي فازي براي تعيين پتانسيل مناطق مختلف حوزه سد درودزن در توليد سيلاب استفاده شده است. با توجه به اهداف پژوهش، نخست عوامل مؤثر در پهنهبندي پتانسيل سيلخيزي (سنگشناسي، نفوذپذيري، تراكم شبكه زهكشي، زمان تمركز، شيب، گروه هيدرولوژيك خاك، كاربري اراضي، شدت بارش، مستثنيات، پوشش گياهي و...) شناسايي و وزن هركدام از معيارها، پس از تكميل پرسشنامهي مقايسه زوجي از سوي كارشناسان، بهوسيله فرايند تحليل سلسله مراتبي فازي مشخص شد. پهنهبندي، بر اساس ميزان وزنهاي هركدام از عوامل در حوزهي آبخيز سد درودزن انجام شد. همچنين براي پهنهبندي پتانسيل سيلخيزي، نقشهي نهايي بهدستآمده از منطقه در 4 كلاس قرار گرفت. بر اساس نتايج بهدستآمده، پهنههاي با پتانسيل سيلخيزي زياد با سطحي معادل 002/283 كيلومتر مربع در شمال و اطراف حوزه قرار دارند. نتايج تحليل ناحيهاي كه حاصل همپوشاني نقشه نهايي با نقشههاي هر يك از عوامل مؤثر بر سيلخيزي است بيان ميدارد، كه مناطق با پتانسيل سيلخيزي زياد در پهنههاي با شدت بارش بين 37/40 تا 84/48 ميليمتر بر ساعت قرار دارند. همچنين نتايج نشان داد كه پوشش گياهي مناسب، تكامل خاك و نفوذپذيري زياد شرايط سيلخيزي را كاهش ميدهد.
چكيده انگليسي :
Flood, as one of natural disasters, causes considerable damages in meny parts of the world including Iran. Although floods can supply water resources, especially groundwater, when the field is a very effective way of spreading, uncontroled flood that sometimes significantly exacerbated by human intervention, can cause the great health and financial losses. In order to control flooding, we should identify the areas that have the potential to create this phenomenon and for reducing the risks, it should be controled form its origin. The importance of water resources and flood control in the Dorudzan dam watershed that is one of the key strategic areas of food security in the province and the country. Therefore, in this study, the ability of Fuzzy Analytical Hierarchy Process was used to determine the potential of different regions of Dorudzan Dam area flood for production. According to the research objectives, the prime factors in the flood zonation (lithology, infiltration, drainage density, time of concentration, slope, soil hydrologic group, land use, rainfall intensity, Exception area, vegetation etc.) detected, and the weight of each criterion was determined, bycouple compared questionnes and fuzzy AHP. Based on the weight of each factor in Dorudzan dam watershed for Zoning was done. Zoning of flooding potential, the final obtained map of the area was incategored 4 classes. Based on the results, high flooding zone areas were in central and northwest of the watershed with 238/002 km2 area. Analysis using overlapping the final map with maps of each effective factors on flood, showed that high potential flooding areas belong to the zones with rainfall intensity of 43.04 to 48.84 mm/h. Furthermore, Appropriate vegetation, soil evolution and its high permeability reduce flooding conditions.
