بررسي روند خشكسالي هواشناسي و هيدرولوژيك در استان فارس طي سالهاي اخير

The study of meteorological and hydrological droughts’ trend in Fars province in recent years

شعبان مريم Shaaban Maryam

حيات زاده مهدي Hayatzadeh Mehdi , فتح زاده علي Fathzadeh Ali

كوثري محمدرضا Kousari Mohammad Reza

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

كشاورزي و منابع طبيعي

مهندسي طبيعت

113ص

خشك سالي هواشناسي , خشك سالي هيدرولوژيكي , شاخص SPI , شاخص SDI , مقياس هاي زماني

Meteorological Drought , Hydrological Drought , SPI Index , SDI Index , Time scales

خشك¬سالي از جمله بلاياي طبيعي است كه به شدت تحت تأثير نوسانات اقليمي مي¬باشد و مجموعه¬اي از مشكلات پيچيده را در بخش¬هاي مختلف ايجاد مي¬كند، هدف از اين پژوهش بررسي روند خشك¬سالي هواشناسي و هيدرولوژيكي در استان فارس طي سال¬هاي اخير مي¬باشد كه براي وضعيت خشك¬سالي هواشناسي و هيدرولوژيكي از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) و شاخص جريانات رودخانه¬اي (SDI) استفاده شد. 40 ايستگاه باران¬سنجي در دوره آماري 27 ساله ( 1387-1360) و 21 ايستگاه هيدرومتري در دوره آماري 35 ساله ( 1395-1360) با استفاده از شاخص¬هاي SPI و SDI در سري¬هاي زماني 1، 3، 6، 9 و 12 ماهه مورد بررسي قرار گرفت. سپس براي بررسي روند خشك¬سالي هواشناسي و هيدرولوژيكي از آزمون ناپارامتري من- كندال استفاده شد. در آخر، نتايج روند به¬صورت مكاني در محيط Arc GIS نمايش داده شد. طبق آزمون من -كندال، مقادير Z بيشتر از 96/1 نشان دهنده روند صعودي معنادار، مقادير كوچكتر از 96/1 نشان دهنده روند نزولي معنادار است و مقادير بين اين دو عدد حاكي از عدم وجود روند معنادار مي¬باشد. در خشك¬سالي هواشناسي، نتايج شاخص SPI نشان داد كه روند در سري¬هاي زماني 1، 3 و 6 ماهه در اكثر ايستگاه¬ها معنادار نبوده است. ولي در سري¬هاي زماني 9 و 12 ماهه روند معنادار بيشتري را نشان داده¬اند. به¬عنوان مثال در سري-هاي زماني بلند مدت (9 و 12 ماهه) از بين 40 ايستگاه باران¬سنجي، 34 ايستگاه در معرض خطر خشك¬سالي هواشناسي قرار دارند. هم¬چنين در خشك¬سالي هيدرولوژيكي، نتايج شاخص SDI نشان داد كه روند خشك-سالي در سري¬هاي زماني 1، 3، 6، 9 و 12 ماهه براي تمامي ايستگاه¬ها معنادار مي¬باشند. به¬عنوان مثال از بين21 ايستگاه هيدرومتري 16 ايستگاه، روند¬ها به¬صورت نزولي معنا دار بوده كه نشانه شرايط خشك¬سالي در سال¬هاي مورد مطالعه مي¬باشد. پنج ايستگاه (چنارسوخته، دشتبال،جمال بيگ خارستان، جره و پل خان) داراي روند صعودي معنادار بوده كه نشانه شرايط ترسالي در دوره آماري مورد مطالعه مي¬باشد. بنابراين در مقايسه روند خشك¬سالي¬هاي هواشناسي و هيدرولوژيكي مي¬توان نتيجه گرفت كه خشك¬سالي هيدرولوژيكي بيش¬تر تحت تأثير تغييرات بارش در بازه¬هاي زماني بلند مدت (9 و 12 ماهه) مي¬باشد.

Drought is one of the natural disasters that is severely affected by climate fluctuations and creates a set of complex problems in different parts, The purpose of this study is to investigate Drought of meteorological and hydrological in Fars province in recent years. Which for Drought state of the meteorological and hydrological The standardized precipitation index (SPI) and river flow index (SDI) were used. 40 Rain gauge stations in the 27-year statistical period (1360-1987) and 21 hydrometric stations during the statistical period of 35 years (1360-1385) using SPI and SDI indices in time series 1, 3, 6, 9 And 12 months were studied. Then, Mann-Kendall non-parametric test was used to evaluate investigate Drought of meteorological and hydrological. Finally, the results of the process are displayed in the Arc GIS environment. According to the K-Dunn test, Z values greater than 1.96 represent a significant upward trend. Values smaller than 1.96 represent a significant downward trend and the values between these two numbers indicate that there is no significant trend. In Drought of meteorological , the SPI index showed The trend in time series of 1, 3 and 6 months at most stations was not significant. But in the 9 and 12-month time series, have shown a more meaningful trend. For example, in the long-run time series (9 and 12 months), of 40 Rain gauge stations, 34 stations are in danger of Drought. Also, in the hydrologic Drought, the results of the SDI index were shown Drought process is significant for all stations in time series 1, 3, 6, 9 and 12 months For example, among 21 hydrometric stations, 16 stations, the trends were meaningful downwards Which is indicative of Drought conditions in the studied years. Five stations (Chenar Soustah, Dashtab, Jamal Beyg Kharestan, Jareh and Paul Khan) have a significant upward trend. Which a sign of the wet conditions in the statistical period studied. Therefore, in comparing Drought and meteorological and hydrological processes, it can be concluded that hydrological dryness is more influenced by rainfall changes in long-term (9 and 12-month) periods.

3/6/2019 12:00:00 AM

123

NE53

خانم فتوحي