بررسي اثر نوسان هاي بزرگ مقياس جوي اقيانوسي مادن_جوليان (MJO) و نوسان جنوبي ال نينو ENSO)) بر بارش هاي استان هاي چهارمحال و بختياري و يزد

Investigation of the madden Julian Oscillation (MJO) and El nino Sothern Oscilation (ENSO) on the rainfall of Chaharmahal and Bakhtiari and Yazd province

روزدار ابوالفضل Roozdar Abolfazl

عزيزيان ابوالفضل Azizian Abolfazl , سلطاني سميه Soltani Somayeh

حيدري بني مهران Heydari Beni Mehran

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

كشاورزي و منابع طبيعي

مهندسي طبيعت

124ص

الگوي پيوند از دور , بارش , ENSO , MJO , استان چهارمحال و بختياري و يزد

teleconection pattern , Precipitation , ENSO, , MJO. , Chaharmahal-e-Bakhtiary and Yazd provinces.

الگوهاي پيوند از دور از ويژگي¬هاي آب¬و¬هوايي كره زمين مي¬باشند كه معرف تغييرات كلان در الگوي امواج جوي و رودبادها هستند. اين الگوها بر دما، بارش، مسير رگبارها، موقعيت و شدت عملكرد آن‌ها در قلمروهاي وسيع اثرگذارند. بخش‌هاي وسيعي از ايران به علت واقع‌شدن در قلمرو اقليمي خشك و نيمه‌خشك بارش كمي دريافت مي‌كنند و اين سازوكاردائماً مناطق مختلف ايران را با كمبود منابع آب مواجه مي¬كند. بنابراين شناخت نوسانات زماني بارش، محدوديت دسترسي به منابع آب را تعديل مي‌نمايد. هدف از اين پژوهش بررسي اثرگذاري دو شاخص ENSOو MJO بر بارش دو استان چهارمحال و بختياري و يزد مي‌باشد. بدين منظور داده‌هاي بارش 8 ايستگاه واقع در استان‌هاي مطالعاتي در بازه‌هاي زماني (1960 تا 2017) به همراه 7 شاخص موردبررسي قرار گرفت. روش انجام تحليل و ارزيابي،تكنيك‌هاي آماري همبستگي، ميانگين و تحليل مؤلفه‌هاي اصلي مي¬باشد. نتايج بررسي نشان داد كه رابطه معنادار معكوسي بين بارش¬هاي فصل پاييز و شاخص SOIوجود دارد. بالاترين اثرگذاري معكوس بر بارش‌ها مربوط به شاخص MJO در ماه آوريل مي‌باشد. در ادامه بررسي فازهاي مختلف MJO ؛ نشانگر افزايش بارش با حاكميت فاز منفي و كاهش آن در زمان فاز مثبت است. سپس بررسي بسامد دوره‌هاي خشك و تر نيز در هم‌زماني النينو با فاز منفي مادن جوليان؛ و لانينا با فاز مثبت مادن جوليان آشكار ساخت كه در طي ماه ژانويه هم‌زماني النينو و فاز منفي مادن جوليان افزايش سهم بارش را در ايستگاه‌هاي بروجن 1/ 52 درصد، كوهرنگ 1/53 درصد، لردگان 8/40 درصد، شهركرد 3/30 درصد و مروست 2/7 درصدي را در پي خواهد داشت. در مقابل هم‌زماني لانينو و فاز مثبت مادن جوليان منجر به كاهش بارش‌هاي بروجن، كوهرنگ، لردگان، شهركرد و مروست به ترتيب به ميزان 7/16، 2/17، 1، 5/36 و 7/15 درصد مي‌شود. ارزيابي 8 فاز MJOنشان داد كه مقدار بارش و تعداد روزهاي بارشي ايستگاه‌هاي مطالعاتي در زمان حاكميت فاز 1 و 8 نسبت به ديگر فازها افزايش مي‌يابد.

The teleconection patterns are of the weather characteristics influenced large changes in the pattern of atmosphe general circulation and jetstream. These patterns affect the temperature, precipitation, the path of rainstorms and their situation and severity in vast region. A great parts of Iran which are located in a dry or semi-dry region, receive low precipitation and this consequently lead to shortage of water resources. Therefore, knowing the fluctuations of precipitation may regulate the limitations of water resources. This study is aimed to investigate the effects of two teleconnection indices, El Niño Southern Osilation (ENSO) and Madden Julian (MJO), on the precipitation of Chaharmahal-e-Bakhtiary and Yazd provinces. So, the precipitation data from 8 stations located in these provinces were studied with seven teleconnection patterns, during 1960 to 2017. Method of analyzing and evaluation was the correlation tecniqueand principal components analysis. Results showed that, there is a significant reciprocal relationship between the fall season rainfall and SOI index. The highest adverse effect belonged to the MJO index and April rainfall. The review of various phases of MJO indicated a rise in rainfall with the negative phase and its reduction during the MJO positive phase. Subsequently, the study of the frequency of dry and wet periods in the concurrency of the ENSO with the negative and positive phase of MJO revealed that during January, the time of the ENSO and the negative phase of MJO increased the rainfall c at stations of Borujen as 52.1, Koohrang as 53.1, Lordegan as 40.8, Shahrekord as 30.3 and Marvast as 7.2%. In contrast to the El Niño coincidence and the positive phase of the MJO, reduced the precipitation of Boroujen, Koohrang, Lordegan and Marvast as 16.7, 17.2, 1, 36.5 and 15.7 %, respectively. Evaluation of the 8 phases of MJO showed that the precipitation amount and days number oin the study regions increased during the domination of Phases 1 and 8 of MJO

3/6/2019 12:00:00 AM

24

NE 2

خانم فتوحي