كليدواژه فارسي :
اسكنبيل كرماني , عوامل محيطي , پراكنش , كرمان , تجزيه مؤلفه¬هاي اصلي
كليدواژه لاتين :
Calligonum bungei , Environmental factors , , Distribution , , Principle Components Analysis , , Kerman
چكيده :
پراكنش و استقرار گياهان تحت تاثير شرايط محيط و خصوصيات گياهان قرار دارد. گونه¬هاي جنس اسكنبيل در ايران گسترش وسيعي در اقليم¬هاي فراخشك و خشك دارند. در اين پژوهش شرايط محيطي حاكم بر تيپ¬هاي گونه اسكنبيل كرماني(Calligonum bungei) در مناطق بياباني استان كرمان بررسي شده است. از بين مناطق پراكنش اين گونه در سطح استان چهار تيپ غالب اسكنبيل كرماني در چهار منطقه مختلف به عنوان مناطق معرف در نظرگرفته شد. در هر كدام از اين مناطق تيپ ژئومرفولوژي دشت¬سر اپانداژ و پوشيده با استفاده از تصاوير ماهواره¬اي و بازديدهاي ميداني تشخيص داده شد. سپس عوامل محيطي شامل اقليم، توپوگرافي، خاك و فاكتورهاي مربوط به گونه مورد بررسي شامل تراكم، تاج پوشش و گونه¬هاي همراه در هر تيپ مورد ارزيابي قرارگرفت. در نهايت ارتباط بين عوامل محيطي واستقرار گونه در مناطق مورد مطالعه با استفاده از روش تجزيه مولفه¬هاي اصلي به كمك نرم¬افزار PC-ORD مورد بررسي قرار گرفت. نتايج به¬صورتي است كه مؤلفه اول شامل فاكتورهاي (دماي ساليانه، رطوبت، شن و سيلت) با 9/46 درصد، مؤلفه دوم شامل(ارتفاع، شيب، بارندگي¬ساليانه، فسفر، آهك و پتاسيم) با 3/35 درصد، ومؤلفه سوم شامل (رس، ازت، و شوري) با 8/17 درصد (درمجموع 100 درصد) از تغييرات حضور گونه اسكنبيل را در مناطق مورد مطالعه توجيه مي¬كنند. براين اساس عوامل محيطي مؤثر بر استقرار گونه اسكنبيل كرماني در تيپ مطالعاتي منطقه انار و كرمان، افزايش ميزان شن، كاهش دماي ساليانه، رطوبت و سيلت، در تيپ بم افزايش فسفر، پتاسيم وكاهش ارتفاع، شيب، بارندگي ساليانه و آهك، همچنين در تيپ جيرفت كاهش شن و افزايش دماي ساليانه، رطوبت و سيلت است. بطور كلي افزايش يا كاهش اين عوامل تاثيرگذار به عنوان عوامل محدود كننده استقرار اين گونه در مناطق مورد مطالعه بشمار مي¬رود.
چكيده انگليسي :
Plants distribution and deployment are affected by environmental conditions and plants characteristics. Calligonum species are widely distributed in hyper-arid and arid climates. In the current research, the environmental conditions governing calligonum bungei species in desert areas of Kerman province were investigated. Among distribution areas of this species at the province level, four dominant types of calligonum bungei in four different regions were considered as representative areas. In each of these regions, the appendage piedmont and covered morphology type was detected using satellite images and field observations. Then, environmental factors including climatic, topography, soil and factors associated with the studied species, including density, canopy and accompanying species in each type were assessed. Finally, the relationship between environmental factors and species deployment in studied areas was investigated using categorization method (principal component analysis) by PC-ORD software. Results showed that the first, second, and third components explain 46.9%, 35.3%, and 17.8% (totally 100%) of variation in the presence of calligonum species in the studied areas, respectively. In general, the environmental factors affecting calligonum bungei species deployment in the studied type of Anar and Kerman region include the increased sand amount, reduced annual temperature, humidity and silt; in Bam type include the increased phosphorus, potassium, and decreased height, slope, annual precipitation, and lime; as well as in Jiroft type include the reduced sand, and increased annual temperature, humidity, and silt. Overall, the increase or reduction of influential factors was studied as factors limiting this species deployment in the studied areas
