تعيين مناسب‌ترين محيط كشت و شرايط رشد جهت ريزازديادي ارقام پسته محلي اردكان (تيرماهي و حاج عبداللهي)

Determination of the Most Suitable Culture Medium and Growth Condition for Micropropagation of Ardakan Local Pistachio Cultivars (Tirmahi and Hajabdollahi)

حاج جعفري‌نژاد حديثه Hajjafari Nejad Hadise

دهستاني اردكاني مريم Dehestani Ardakani Maryam , كمالي كاظم Kamali Kazem

علوم و مهندسي باغباني گرايش درختان ميوه

كشاورزي و منابع طبيعي

علوم و مهندسي باغباني

103ص

پرآوري , پسته , ريز ازديادي , ريشه‌زايي , كشت بافت

Proliferation , Pistachios , Micropropagation , Rooting , Tissue culture

پسته يكي از مهم‌ترين محصولات باغباني و يك فراورده مهم صادراتي در بخش صادرات غيرنفتي كشور مي¬باشد. هدف تحقيق حاضر تكثير ارقام پسته محلي «تير ماهي اردكان» و «تير ماهي ميبد» و «حاج عبداللهي» با استفاده از تكنيك كشت بافت بود. پس از جوانه¬زني و رشد شاخه، از ريز نمونه‌هاي دانهال اين ارقام، جوانه¬هاي جانبي به‌عنوان گياهچه جدا و به وسيله كلريد جيوه 08/0%، در زمان¬هاي مختلف شامل 0، 70، 110 و 150 ثانيه ضد¬عفوني شدند. در اين مرحله اختلاف معني¬داري بين تيمارهاي 70، 110 و 150 ثانيه مشاهده نشد. براي كاهش فنول اسيد سيتريك 05/0% به‌عنوان آنتي¬اكسيدانت به همراه مواد ضدعفوني كننده استفاده شد؛ كه بهترين نتيجه در تيمار 70 ثانيه به دست آمد. به‌منظور ضدعفوني ريز نمونه‌هاي درختان بالغ «تير ماهي اردكان» و «حاج عبدالهي» از كلريد جيوه 1/0% در زمان¬هاي 0،120، 150 و 180 ثانيه استفاده شد. بهترين نتيجه در اين مرحله با استفاده از كلريد جيوه 1/0% و مدت‌زمان 180 ثانيه به دست آمد. براي اين نمونه¬ها جهت كاهش مواد فنولي اسيد¬سيتريك با غلظت¬هاي 0، 05/0، 1/0 و 15/0 گرم در ليتر استفاده شد كه كمترين مقدار فنول با استفاده از 1/0 گرم در ليتر اسيدسيتريك به دست آمد. بعد از شش هفته براي پرآوري گياهچه¬ها به محيط كشت موراشيگ و اسكوگ (1962) با غلظت¬هاي مختلف تنظيم كننده¬هاي رشدي شامل BA (0، 1/0، 4/0، 7/0، 2 و 4 ميلي‌گرم در ليتر) و IBA با غلظت‌هاي 0 و 01/0 ميلي¬گرم در ليتر منتقل شدند. آزمايشات به صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملاً تصادفي با شش تكرار صورت گرفت. نتايج به دست آمده نشان داد كه با مقايسه ميانگين اثر تيمارهاي مختلف تنظيم كننده رشدي در شاخه‌زايي، تيمار 1/0 ميلي¬گرم در ليتر BA بيشترين تعداد شاخه (611/3) را توليد كرده است. در مقايسه ميانگين تأثير ارقام مختلف بر شاخه‌زايي، «رقم تيرماهي ميبد» بيشترين شاخه‌زايي (6/2) را داشت. در بررسي اثرات متقابل رقم و تيمار، بيشترين تعداد شاخه (66/5)، با استفاده از 4 ميلي¬گرم در ليتر BA در تركيب با 01/0 ميلي¬گرم در ليتر IBA در رقم «تيرماهي اردكان» حاصل شده است. با مقايسه ميانگين طول شاخه¬ها مشخص شد كه بيشترين ميانگين طول شاخه (6/3 سانتي¬متر) در تيمار 01/0 ميلي¬گرم در ليتر IBA در تركيب با 7/0 ميلي¬گرم در ليتر BA مي¬باشد. همچنين در اثرات متقابل رقم و تيمار نشان مي¬دهد كه بيشترين طول شاخساره در رقم «حاج عبداللهي» با ميانگين طول شاخه (917/3 سانتي¬متر) در تيمار 1/0 ميلي¬گرم در ليتر BA به دست آمد. محيط¬هاي كشت مختلف براي ريشه¬زايي مورد ارزيابي قرار گرفتند. بهترين نتيجه با استفاده از كاربرد محيط كشت WPM با غلطت هورموني 5/1 ميلي‌گرم در ليتر IBA در رقم «تيرماهي اردكان» به دست آمد.

Pistachio is one of the most important horticultural crops and a major export products is in the non-oil exporting of country.The aim of this study replicate local pistachio "TirmahiArdak@n" and "TirmahiMeybod" and "Haj Abdullahi" using the tissue culture technique. After germination and growth of shoots, explants of seedlings of these varieties, seedling separated by lateral buds as mercury chloride 0.08%, at various times, including 0, 70, 110 and 150 seconds were disinfected. At this stage, no were observed significant difference between treatments of 70, 110 and 150 seconds. Citric acidwas used to reduce the phenol 0.05% as antioxidants with disinfectant, the best results were obtained in the treatment of 70 seconds. In order to disinfect explants of mature trees "TirmahiArdakan " and "Haj Abdullahi " were used of mercury chloride 0.1% at the time of the 0, 120, 150 and 180 seconds respectively.TheBest result at this stage wasusing mercuric chloride 0.1%, and the time 180 seconds. For these examples, to reduce phenolic substances use citric acid with concentrations of 0, 0.05, 0.1 and 0.15%the least amount of phenol was obtained using 0.1% of citric acid. After six weeks for proliferation of cultured plantletswere transferredto MS (Murashig and Skoog 1962) Growth regulators with different concentrations of BA (0, 0.1, 0.4, 0.7, 2 and 4 mg/l) and IBA at concentrations of0, 0.01 mg/l. Factorial experiments were performed in a completely randomized design with six replications The results showed that by compared the average of the effects of different growth regulator treatment on shoots, 0.1 mg/l BA produced the highest number of branches (3.611). Compared to the average impact of different varieties on the shoots, "TirmahiMeybod" gets the highest shoots (2.6), In examining the interactions between cultivars and treatments, higher number of branches (5.66), using 4 mg per liter BA in combination with 0.01 mg/l of IBA have been achieved in the "TirmahiArdak@n". By comparing the average length of branches was found that the maximum length (3.6 cm) 0.01 mg/l of IBA treatment in combination with BA is 0.7mg/l. It also shows that the interactions between cultivars and treatments longest shoots in the "Haj Abdullahi" with an average length (3.917 inches) were treated with 0.1 mg/l BA. Different media were evaluated for rooting. The best result using the WPM culture medium with a concentration of 1.5 mg/l IBA hormone in the "TirmahiArdak@n".

6/4/2016 12:00:00 AM

40

HS4

خانم فتوحي