كليدواژه فارسي :
سد زيرزميني , اولويت بندي , حوزه آبخيز رودان , مكان¬يابي , روش ويكور
كليدواژه لاتين :
Underground Dam , Prioritization , Roodan Sub-Basin , Location , Vickor Method
چكيده :
احداث سد زيرزميني يكي از راه¬حل¬هايي است كه براي تأمين آب در مناطق خشك (معمولا در مقياس كوچك) كه امكان دسترسي به منابع معمول، نظير چاه و رودخانه دائمي وجود ندارد يا منابع اندك مي¬باشند، پيشنهاد شده است. محدوده مورد مطالعه حوزه آبخيز رودان در استان هرمزگان مي¬باشد كه به دليل دارا بودن شرايط اقليمي خشك و شرايط خاص زمين-شناسي از پتانسيل مناسبي براي ساخت سد زيرزميني برخوردار مي¬باشد. در اين پژوهش از طريق تلفيق مدل رقومي ارتفاع، خصوصيات توپوگرافي، خصوصيات زمين¬شناسي و خصوصيات هيدرولوژيكي در محيط GIS، تعداد هشت مكان بعنوان نقاط مستعد احداث سد زيرزميني مشخص گرديد. در ادامه پس از امتيازدهي گزينهها ماتريس تصميم تشكيل و با استفاده از مدل ويكور رتبهبندي صورت گرفت. در نهايت اقدام به مرتب سازي گزينه ها بر اساس مقاديرشاخص مطلوبيت S، شاخص نارضايتيR ،Q شاخص ويكور گرديد. سپس بهترين گزينه كه كوچك¬ترين Q را داشته باشد انتخاب گرديد. طبق نتايج به دست آمده مقدار شاخص ويكور (Q) براي سايت 5 عدد 0158/0 و براي سايت 2 عدد 097/0 به¬ دست آمد كه بدين ترتيب بر مبناي شاخص ويكور رتبه اول متعلق به سايت پنجم و رتبه دوم به سايت دوم تعلق گرفت. ساير سايت¬هاي مستعد به علت فاصله از مراكز تمركز جمعيتي و كشاورزي در حال حاضر رد شدند. رتبه يك واقع در شرق شهر زيارتعلي با مساحت 5888/0 كيلومتر مربع، با توجه به اينكه شيب در اين سايت برابر با 95/1 درصد مي¬باشد و كمتر از 5 درصد است بعنوان يكي از بهترين مكان¬ها براي احداث سد زيرزميني مي¬باشد. از طرفي فاصله از سايت انتخابي تا روستا بين 2-1 كيلومتر است كه با احداث سد در اين مكان، مي¬توان آب مورد نياز اين روستاها را تأمين نمود، اين در حاليست كه اكنون جهت تأمين آب بوسيله حفر چاه انجام مي¬گردد. اولويت دوم واقع در شمال بخش برنطين به¬دليل قرار گيري در مجاورت روستاي كم جمعيتي كه آب آشاميدني از طريق چاه تأمين مي¬شود، مي¬تواند گزينه مناسبي جهت احداث سد زيرزميني باشد. در سايت¬هايي كه اولويت اول و دوم را به خود اختصاص داده¬اند با توجه به معيارهاي مورد استفاده در اين پژوهش معيارهاي نيازآبي، فاصله از روستا، كيفيت و كميت آب بيشترين اهميت را داشته¬اند. رسوبات مخازن رتبه (1) و (2) آبرفت و از جنس شن، ماسه و رس مي¬باشد. با نگاهي به محورهاي انتخاب شده در اين مطالعه مشاهده مي¬شود كه بالاترين اولويت¬ها و با ارزش¬ترين محورهاي انتخابي در سازندهاي كواترنر قرار گرفته كه اين نكته مي¬تواند بيان كننده صحت مكان¬نمايي سازه در اين مطالعه باشد. حجم مخزن در رتبه (1) و (2) به ترتيب 44/121698 و 25/14153 متر مكعب مي¬باشد. به منظور تعيين كيفيت آب عوامل مختلف فيزيكي، شيميايي و ميكروبي را شناسايي و اندازه گيري مي¬كنند. با توجه به ميزان PH و EC موجود در آب رتبه (1) و (2) جهت مصارف شرب و كشاورزي مناسب مي¬باشند. از آنجا كه پيك مصرف آب منطقه در فصول بهار و تابستان مي-باشد، لذا با احداث سد زيرزميني در سايت هاي پيشنهادي مي¬توان بخشي از كمبود و بحران آب در فصول گرم را جبران نمود.
چكيده انگليسي :
An underground dam is one of the solutions proposed to supply water to arid areas (usually on a small scale) that do not have access to common resources, such as permanent wells and rivers, or are scarce. The study area is the Roodan basin in Hormozgan province, which has a good potential for the construction of an underground dam due to its dry climatic conditions and special geological conditions. In this study, digital elevation models, topographic characteristics, geological characteristics and hydrological characteristics of the region in GIS software were studied by remote sensing and 8 locations were identified as potential points for the construction of an underground dam. After scoring the options, the matrix The decision was made using the Vickor model ranking. Finally, in the final step of the Vikor model, the options were sorted based on the values of S, R, Q, and the best option was to have the smallest Q, which according to the results obtained, the value of the Vikor index (Q) for site5, 0/0158 and for site 2, the number was0/097, which according to the Vikor index, the first rank belonged to the fifth site and the second rank to the second site. Other potential sites have now been rejected due to their distance from population and agricultural hubs. Rank (1) is located in the east of Ziyarat Ali city with an area of 0/5888 square kilometers, the distance from the selected site to the village is between 1-2 km, which by constructing a dam in this place, the water needed by these villages can be provided. This is while now it is done by digging wells to supply water. Due to the fact that the slope at this site is equal to 1/95 percent, which is less than 5 percent and is one of the best places to build an underground dam. Rank (2) is located in the north of the Brentin district and due to its proximity to a sparsely populated village where drinking water is supplied through wells. Can be a good option for the construction of an underground dam and prevent the pumping of groundwater and also prevent the loss of surface water. In the sites that have been assigned the first and second priority, according to the criteria used in this study, the criteria of water requirement, distance from the village, quality and quantity of water were the most important. Sediments of reservoirs (1) and (2) are alluvial and are made of sand, gravel and clay. Looking at the selected axes in this study, it can be seen that the highest priorities and the most valuable selected axes are located in Quaternary formations, which indicates the accuracy of the location of the structure in this study. The volume of the reservoir in ranks (1) and (2) is 121698/44and 14153/25 cubic meters, respectively. In order to determine water quality, various physical, chemical and microbial factors are identified and measured. According to the amount of pH and EC in water, ranks (1) and (2) for drinking and agriculture are of very good quality. Since the peak water consumption of the region is in spring and summer, so by constructing an underground dam, by extracting this amount of groundwater in conditions of drought and crisis in hot seasons, it can play a role in increasing livestock, agricultural and industrial production in the region It was great.
