تاثير بيوچار بر روي گياه گلرنگ تحت تنش خشكي

Effect of biochar on the safflower plant under drought stress

عرب بافراني زهرا Arab Bafrani Zahra

قانعي بافقي محمدجواد

شيرمردي مصطفي

مديريت و كنترل بيابان

كشاورزي و منابع طبيعي

مهندسي طبيعت

132ص

بيوچار , تنش خشكي , صفات مورفولوژيك , صفات فيزيولوژيك , گلرنگ

biochar , drought stress , morphological traits , Physiological traits , safflower

خشكي يكي از تنش¬هاي غيرزيستي است و اثر مهمي بر كاهش عملكرد گياهان دارد. اصلاح¬كننده¬هاي آلي مانند بيوچار در شرايط تنش مي¬توانند براي گياه مفيد باشند. بيوچار نوعي مادۀ آلي غني از كربن مي¬باشد كه از سوزاندن مواد آلي در شرايط اكسيژن كم و يا بدون اكسيژن توليد مي‌‌شود. اين آزمايش به‌منظور بررسي اثر بيوچار بر روي گياه گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) رقم گلدشت تحت تنش خشكي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار، در سال زراعي 1398-1397 در گلخانۀ دانشگاه اردكان انجام شد. تيمارهاي آزمايش شامل آبياري در چهار سطح 80، 60، 40 و 20 درصد ظرفيت مزرعه و بيوچار در چهار سطح صفر، يك، دو و چهار درصد وزني- وزني بود. تجزيه و تحليل داده‌ها بر اساس آزمون تجزيۀ واريانس و با استفاده از نرم‌افزار SAS 9.1 صورت گرفت و مقايسۀ ميانگين‌ها بر مبناي آزمون دانكن در سطح احتمال 5 درصد انجام شد. نتايج آناليز واريانس نشان داد كه اثر برهم‌كنش بيوچار و خشكي و همچنين اثرات اصلي خشكي و بيوچار بر صفات تعداد برگ سبز، زرد و مجموع آن‌ها، وزن تر و خشك اندام هوايي گياه و ريشه، نسبت وزن خشك اندام هوايي گياه به وزن خشك ريشه، غلظت و جذب عناصر فسفر، سديم و پتاسيم و نسبت سديم به پتاسيم در سطح يك درصد معني‌دار شد. همچنين اثرات اصلي خشكي بر صفات كلروفيل و محتواي نسبي آب برگ در سطح پنج درصد و ارتفاع گياه و جمع تعداد برگ در سطح يك درصد و اثرات اصلي بيوچار بر صفات ارتفاع گياه، فاصلۀ ميانگره، سطح برگ و كلروفيل برگ در سطح يك درصد و نشت يوني، مدت جوانه‌زني و جمع تعداد برگ در سطح پنج درصد معني‌دار بود. ولي اثر برهم‌كنش بيوچار و خشكي و همچنين اثرات اصلي خشكي و بيوچار برصفات طول و عرض برگ معني‌دار نشد. اين پژوهش نشان داد بيوچار به‌عنوان يك اصلاح‌كنندۀ آلي قادر است باعث بهبود شاخص‌هاي رشدي گياه گلرنگ در شرايط تنش خشكي شود. به نحوي كه در سطح 60 درصد خشكي وزن خشك اندام هوايي در سطح چهار درص بيوچار نسبت به شاهد افزايش معني داري داشت. لذا شاخص‌هاي رشدي گلرنگ تحت تنش خشكي با افزايش بيوچار به خاك بهبود مي¬يابد.

Drought is one of the non-organic stresses and has an important effect on decreasing plant yield. Organic modifiers such as biochar in stress conditions can be useful for the plant. Biochar is a carbon-rich organic material that is produced by the burning of organic matter under low or no oxygen conditions. This experiment was carried out to investigate the effect of biochar on safflower (Carthamus tinctorius L.) under drought stress in a completely randomized design with three replications in Ardakan University Greenhouse in 2019-2020. Experimental treatments included irrigation at four levels of 80, 60, 40 and 20% of field capacity and biochar at four levels of zero, one, two and four percent by weight-weight. Data analysis was based on the analysis of variance test using SAS 9.1 software and the comparison of means was based on Duncan's test at 5% probability level. The results of analysis of variance showed that the effects of biochar and drought interactions as well as the main effects of drought and biochar on the number of green, yellow and total leaves, fresh and dry weight of shoot and root, shoot dry weight to root dry weight ratio, respectively, concentration and uptake of phosphorus, sodium and potassium and sodium to potassium ratio were significant at 1% level. Also the main effects of drought on chlorophyll traits and leaf relative water content at 5% level and plant height and leaf number at 1% level and main effects of biochar on plant height traits, internode distance, leaf area and leaf chlorophyll at 1% level and Ion leakage, germination and total leaf number were significant at 5% level. But the interaction effect of biochar and drought as well as main biochar and drought on leaf length and width were not significant. This study showed that biochar as an organic modifier can improve safflower growth indices under drought stress so that in 60% drought treatment shoot dry weight with four percent biochar level was significantly higher than control. Therefore, biological yield of safflower under drought stress improves with increasing soil biomass.

5/20/2020 12:00:00 AM

48

NE14

زهرا عرب بافراني