كليدواژه فارسي :
اولويتبندي , روش , پسماند شهري , دفع , VIKOR
كليدواژه لاتين :
Prioritization , VIKOR model , municipal Waste Disposal , Recycling , Incineration
چكيده :
افزايش ميزان زبالههاي شهري كه بخش عمده آن را زبالههاي خانگي و بهعبارت ديگر مواد زيستتخريبپذير و پس از آن مواد قابل بازيافت مثل كاغذ، پلاستيك، فلزات و غيره تشكيل ميدهند، هرساله تنگناهاي جدي و بيشتري را در انتخاب سيستم مطلوب دفع زباله به وجود ميآورد. با توجه به اينكه تصميمگيري در مورد انتخاب روشهاي دفع زباله با عدم قطعيت در برخي زمينهها، ملاحظات چندگانه و مجموعه دادههاي غير جامع همراه ميباشد به يك روش كارآمد براي رسيدن به تصميمات بهتر نياز خواهد بود. هدف از مطالعهي حاضر ارزيابي و اولويتبندي معيار¬ها و روشهاي بهينه مديريت پسماند شهري با استفاده از مدل ويكور در شهرستان رودسر ميباشد. براي شروع كار در ابتدا يك پرسشنامه اوليه جهت تعيين مهمترين عوامل مؤثر بر پسماند شهري طراحي گرديد، سپس به طراحي پرسش¬نامه اصلي جهت رتبهبندي روشهاي دفع پسماند پرداخته شد كه پس از تائيد روايي و پايايي آن توسط نرمافزار SPSS، در ميان جامعه آماري توزيع گرديد. در اين پژوهش روشهاي موردنظر براي اولويتبندي شامل توليد كمپوست، لندفيل، بازيافت و سوزاندن زبالههاي شهري و معيارهاي مدنظر براي ارزيابي گزينهها شامل 6 معيار اصلي ژئومورفولوژي، وضعيت آب و هوايي، وضعيت آبهاي سطحي و زيرزميني، هزينههاي اقتصادي، هزينههاي اجتماعي و شرايط اكولوژيك منطقه و 24 زير معيار مهم كه مطابق با نظر خبرگان پروژه طراحي شده است ميباشد. براي امتيازدهي گزينهها از مقياس 5 درجهاي ليكرت (بياثر، كم اثر، اثر متوسط، مؤثر و بسيار مؤثر) و با توجه به عوامل مؤثر در توليد پسماند كه از قبل شناسايي شده بود، استفاده شده است. در ادامه پس از امتيازدهي گزينهها ماتريس تصميم تشكيل و با استفاده از مدل ويكور رتبهبندي صورت گرفت. در نهايت در گام پاياني مدل ويكور گزينه¬ها بر اساس مقادير S،R ،Q مرتب شدند و بهترين گزينه آن بود كه كوچك¬ترين Q را داشته باشد كه طبق نتايج به دست آمده مقدار شاخص ويكور (Q) براي دفن بهداشتي عدد 885/0، زبالهسوزي عدد 000/1، بازيافت عدد 000/0 و كمپوست عدد 737/0 به دست آمد كه بدين ترتيب بر مبناي شاخص ويكور رتبه اول متعلق به بازيافت، رتبه دوم كمپوست، رتبه سوم دفن بهداشتي و رتبه چهارم به زبالهسوزي تعلق گرفت. پس با توجه به نتايج به دست آمده بازيافت زبالههاي شهري بهعنوان بهترين روش دفع پسماند در شهرستان رودسر انتخاب شد و همچنين سوزاندن زباله كمترين اولويت را در اين شهرستان به خود اختصاص داد.
چكيده انگليسي :
Increasing the amount of municipal waste, that bulk of it, is domestic waste and, in other words, biodegradable materials, followed by recycled materials such as paper, plastics, metals, etc. every year creates new and additional bottlenecks in choosing the optimal waste disposal system. Due to the fact that decisions about the choice of waste disposal methods is associated with uncertainty in some areas, multiple considerations and non-comprehensive data, an efficient way to achieve better decisions will be needed. the purpose of this study is to evaluate and prioritize the criteria and optimal methods of municipal waste management using the VIKOR model in Rudsar. At the first step, an initial questionnaire was designed to determine the most important factors affecting municipal waste. Then, a main questionnaire was designed to rank the waste disposal methods. Which, after confirmation of its validity and reliability by SPSS software, was distributed among the statistical society. In this research, the methods for prioritizing include compost production, landfill, recycling and incineration of municipal waste and the criteria for evaluating options include six main criteria of geomorphology, climate, surface and underground water conditions, economic costs, social costs and ecological conditions of the region, and 24 sub-criteria that are designed according to the experts opinion of the project. To rate the options, have been used a 5-point Likert scale (ineffective, low impact, moderate, effective, and very effective) and with regarding to the factors that have already been identified in the production of waste. After rating the options, the decision matrix was formed and options was ranked using the VIKOR model, Finally in the last step of VIKOR model options was ordered based on the values of S, R, Q. The best option is those that has the smallest Q. According to the results VIKOR index (Q) for landfill is 0.885, waste incinerator is 1.000, recycling is 0.000 and compost is 0.737 thus based on the VIKOR index, the first rank is recycling, the second the composting, the third rank is landfill and fourth is wastes incineration. So, according to the results, municipal waste recycling was selected as the best waste disposal method in Rudsar city and waste incineration has the least priority in this city.
