عنوان :
بررسي تأثير فرآوري كنجد به شيوه سنتي بر شوري آب زيرزميني شهر اردكان
عنوان به انگليسي :
Investigation of the effect of traditional sesame processing on the salinity of groundwater in Ardakan region
نويسنده اصلي :
صادقي مجتبي sadeghi mojtaba
استاد راهنما :
يرمي نجمه yarami najme
استاد مشاور :
عزيزيان ابوالفضل azizian abolfazl , سلطاني گردفرامرزي سميه soltani gerdfaramarzi somayeh
رشته تحصيلي :
علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي
مقطع تحصيلي :
كارشناسي ارشد اقتصاد كشاورزي
دانشكده :
كشاورزي و منابع طبيعي
كليدواژه فارسي :
آب زيرزميني، اردكان، خوشه¬بندي، شوري، صنايع كنجدي، لكه داغ
كليدواژه لاتين :
Groundwater, Ardakan, Salinity, Clustering analysis, Sesame industries, Hot spot analysis
چكيده :
در مناطق خشك و نيمه¬خشك عموماً كيفيت منابع آب پايين است. دليل اين امر فزوني بيشتر تبخير بر بارندگي است. فعاليت¬هاي بشر نيز گاهي معضل كيفيت نامناسب منابع آبي را تشديد مي¬كند. اردكان به عنوان قطب توليد فرآورده¬هاي كنجدي در استان يزد و ايران، در شمال استان يزد و در پست¬ترين نقطه ارتفاعي دشت يزد-اردكان واقع شده است. در اين منطقه منابع آب سطحي وجود ندارد. منابع آب زيرزميني نيز عمدتاً كيفيت نامناسب دارد. در فرآيند پوست كنيكنجد براي توليد محصولات كنجدي نظير ارده، حلوا ارده و ... به شيوه سنتي مقدار زيادي نمك مصرف مي¬شود كه با پسماند (پوست كنجد) و پساب توليد شده در طبيعت دفع مي¬شود. مقصد نهايي اين نمك مصرفي آب¬هاي زيرزميني منطقه است. در اين پژوهش سعي شد اثر فرآوري كنجد به شيوه سنتي بر شوري آب زيرزميني بررسي گردد. به اين منظور پس از جمع آوري اطلاعات و دادههاي مورد نياز به تهيه نقشههاي مورد نياز در محيط GIS پرداخته شد. نقشه پهنهبندي شوري آب زيرزميني شهر اردكان براي مصرف شرب و كشاورزي ترسيم گرديد و بر اساس آن وضعيت كيفي آب¬هاي زيرزميني براي مصارف مختلف بررسي شد. نقشه وضعيت شوري آب زيرزميني بر اساس تحليل لكه داغ و خوشهبندي شوري نيز رسم گرديد و سپس با توجه به نقشه موقعيت كارگاه¬هاي عصاري به بررسي اثر فرآوري كنجد در شوري آب زيرزميني منطقه پرداخته شد. يك محاسبه كلي نشان داد آب زيرزميني منطقه به اندازه 19/0 تا 22/0 دسي¬زيمنس بر متر در سال شورتر مي¬شود. نتايج پهنه¬بندي شوري نيز حاكي از آن بود كه محدوده مناسبي براي آب شرب وجود ندارد. همچنين مناطق وسيعي از محدوده شهري اردكان از آب زيرزميني مناسب براي كشاورزي نيز بهره¬مند نيست. تحليل خوشه¬بندي شوري نشان داد كه در منتهي اليه جنوب شرقي و شمال محدوده شهر اردكان آب زيرزميني در خوشه شور قرار دارد. همچنين تحليل لكه داغ وجود نقاط داغ شوري در جنوب و شمال شهر اردكان كه متأثر از فعاليت¬هاي كارگاه¬هاي عصاري هستند را اثبات كرد. از آنجا كه مقصد نهايي نمك مصرف شده در فرآوري كنجد به شيوه سنتي آب زيرزميني منطقه است، ضرورت دارد تكنولوژي جديدي كه بدون مصرف نمك به فرآوري كنجد منجر شود، به كار گرفته شود. همچنين تمركز همه¬ي واحدهاي فرآوري كنجد در يك مكان مانند شهرك صنعتي مديريت پسماند و پساب آنها را تسهيل مي¬كند.
چكيده انگليسي :
In arid and semi-arid areas, the water resources quality is poor due to the more evaporation than precipitation. Human activities sometimes aggravate the problem of poor quality of water resources. Ardakan is located in the north of Yazd province and in the lowest altitude point of Yazd Ardakan plain as the center of production of sesame products in Yazd province and Iran. There are no surface water resources in this area. Ground water are mostly of poor quality. In the process of peeling sesame, a large amount of salt is used in the traditional way to produce sesame products such as Ardeh, Halwa Ardeh, etc., which is disposed of with waste (sesame husk) and wastewater produced in nature. The final destination of this salt is the ground water of the region. In this research, it was tried to investigate the effect of traditional sesame processing on groundwater salinity. For this purpose, after collecting the required information and data, the required maps were prepared by using GIS software. The zoning map of Ardakan ground water salinity was drawn for drinking and agricultural uses, and based on that, after that the quality of ground water for different uses was investigated bssed on the maps. The groundwater salinity map was also drawn based on hot spot analysis and salinity clustering, and then the effect of sesame processing on the groundwater salinity of the region was investigated according to the location map of the sesame industries. A general calculation showed that the ground water of the region becomes more saline by 019- 0.22 dS/m per year. The results of salinity zoning also indicated that there is no suitable region of aquifer for drinking water. Also, large areas of the Ardakan aquifer do not have suitable water for agriculture. The analysis of salinity clustering showed that in the southeastern and northern edge of Ardakan city, there is salinity cluster in groundwater. Also, hot spot analysis proved the presence of saline hot spots in the south and north of Ardakan city, which are affected by the sesame industry. Since the final destination of the salt used in sesame processing by the traditional technology is the underground water of the region, it is necessary to use a new technology that leads to sesame processing without using salt. Also, the transfer of sesame processing units to one place such as an industrial town, facilitates the management of their waste and effluents.
تاريخ دفاع :
3/5/2024 12:00:00 AM
واردكننده اطلاعات :
مجتبي صادقي
