ارزيابي تأثير عمليات تاغ‌كاري بر احياء اراضي بياباني (مطالعه موردي: ميبد)

Evaluation of Haloxylon Plantation Effects on Reclamation of Desert Land (Case Study: Maybod)

دهقاني فيروزآبادي عباس Dehghani Firouzabadi Abbas

كلانتري سعيده Kalantari Saeideh

فاضل‌پور محمدرضا Fazelpour Mohammad Reza , تقي‌زاده مهرجردي روح‌الله Taghizadeh Mehrjerdi Ruhollah

مديريت و كنترل بيابان

كشاورزي و منابع طبيعي

مهندسي طبيعت

91ص

يابان‌زدايي , تاغ , خصوصيات خاك , ميبد

Desertification , Haloxylon , soil properties , Meybod

بخش وسيعي از كشور ايران به دليل موقعيت خاص جغرافيايي از شرايط حاد اقليمي خاصه خشكي رنج مي¬برد. خشك‌سالي‌هاي متوالي نيز فشار را بر محيط بيشتر نموده و پديده بيابان‌زايي و فرآيند¬هاي وابسته به آن را تقويت مي¬كند. يكي از ظواهر مهم بيابان‌زايي فرسايش بادي و شكل¬گيري تپه¬هاي ماسه¬اي است. يكي از مهم‌ترين و پر خسارت‌ترين كانون‌هاي بحراني فرسايش بادي در استان يزد كانون بحراني فرسايش بادي منطقه ميبد- اشكذر هست كه ضرورت داشت يكسري اقدامات بيابان‌زدايي انجام شود. گونه تاغ با تكيه‌بر رويشگاه¬هاي طبيعي آن، به عنوان يكي از گونه¬هاي مناسب جهت مبارزه بيولوژيك با پديده بيابان¬زايي در سطح وسيع مورداستفاده قرار گرفت. هدف از اين تحقيق مطالعه اثرات گونه تاغ كشت‌شده بر برخي از خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك در منطقه ميبد هست. بدين منظور 25 نمونه خاك در عرصه تاغ كاري شده (در زير تاج پوشش) در عمق 30-0 سانتيمتري و 5 نمونه در عرصه هم‌جوار (بدون اجراي عمليات بيابان‌زدايي) به عنوان شاهد به صورت تصادفي تهيه و در آزمايشگاه خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك اندازه‌گيري گرديد. آناليز داده‌ها با آزمون t مستقل انجام شد. نتايج نشان داد كه خاك منطقه تاغ كاري شده از لحاظ خصوصيات فيزيكي تفاوت معني‌داري با عرصه شاهد نداشته است. از نظر خصوصيات شيميايي خاك، كربن آلي خاك در عرصه تاغ كاري شده نسبت به شاهد داراي افزايش معني‌دار با احتمال 99 درصد است، به طوري اين عنصر از 1/0 به 5/0 ميلي‌گرم رسيده كه حدود 5 برابر افزايش داشته است. عنصر منيزيم نيز افزايش معني‌داري را در عرصه تاغ كاري شده نسبت به شاهد داشته است. ميزان اين عنصر از 18 به 57 ميلي‌گرم افزايش‌يافته است كه با احتمال 95 درصد اين افزايش معني‌دار است. نتايج نشان‌دهنده افزايش معني‌دار عنصر پتاسيم در خاك عرصه تاغ كاري شده نسبت به عرصه شاهد است. به طوري كه ميزان اين عنصر از 366 به حدود 1299 ميلي‌گرم رسيده يعني حدود 4 برابر افزايش داشته است، اين تفاوت از نظر آماري نيز با احتمال 99 درصد معني‌دار است. البته نبايد از نظر دور داشت كه ميزان شوري خاك در پاي بوته‌ها نسبت به شاهد افزايش داشته است و از نظر شوري وضعيت خاك بهبودي حاصل نكرده است.

Due to special geographical location of Iran, a vast area of this country suffers from tough climatic conditions, especially aridity. Successive droughts have intensified stress on the environment and exacerbate desertification and processes depending on it. One of the important phenomena of desertification is wind erosion and formation of sand dunes. One of the most important and most damaged critical corridors of wind erosion in Yazd province is critical corridors of wind erosion in Meybod-Ashkzar region which required some de-desertificatiomeasures to be taken.Based on its natural habitats, Haloxylon was extensively used as one of the suitable species for biological fighting control desertification phenomenon. The aim of this research is to study the effects of cultivated Haloxylon on some physical and chemical properties of soil in Meybod Region. For this purpose, 25 samples were prepared from Haloxylon cultivated area (under the canopy) in a depth of 0-30 cm and 5 samples were accidently prepared from adjacent area (no desertification action) as control and then physical and chemical properties of the soil were measured in laboratory.Data analysis was done by independent t-test. Results indicated that the soil in Haloxylon cultivated area did not show a significant difference from control area in terms of physical properties. In terms of chemical properties of the soil, organic carbon of the Haloxylon cultivated soil had significant increase compared to control soil with a probability level of 99%, so that this element increased from 0.1 to 0.5 mg which has increased about 5 times. Magnesium also had increased significantly in Haloxylon cultivated area compared to control area. The amount of this element increased from 18 to 57 mg that is significant with a probability level of 95%. Results indicate significant increase of potassium element in Haloxylon cultivated soil compared to control area, so that the amount of this element increased from 366 to 1299 mg and has increased 4 times. This difference is statistically significant with a probability of 99%. Of Corse this should not be neglected that salinity level under the shrubs increased in comparison to control area and there was no improvement in terms of soil salinity.

10/7/2017 12:00:00 AM

82

NE28

خانم فتوحي