ارزيابي خشك‌سالي هواشناسي و هيدرولوژيكي و تأثير آن بر كيفيت آب (مطالعه موردي: رودخانه گدارخوش)

Assessment of meteorological and hydrological drought and effect’s on water quality: (Case study:Godarkhosh River)

قيصوري مرتضي Gheysouri Morteza

سلطاني گردفرامرزي سميه soltani-Gerdefaramarzi Somaye

قاسمي محسن Ghasemi Mohsen

علوم و مهندسي آبخيزداري گرايش آبخيزداري شهري

كشاورزي و منابع طبيعي

مهندسي طبيعت

143ص

شاخص هيدرولوژيك , خشك‌سالي , دبي , من-كندال , روند , شاخص خشك‌سالي

Hydrological index , drought , Discharge , Mann-Kendall , Trend , drought index

پارامترهاي مختلف اقليمي نظير دما، رطوبت و بارندگي در يك منطقه از عواملي هستند كه بر خشك‌سالي هواشناسي و هيدرولوژيك آن منطقه به¬خصوص در مناطق خشك و نيمه¬خشك تأثيرگذار بوده و شناخت آن‌ها در مديريت صحيح آن منطقه مفيد مي¬باشد. تحقيق حاضر به¬منظور بررسي و ارزيابي خشك‌سالي هواشناسي و هيدرولوژيكي و تأثير آن بر كيفيت آب رودخانه گدارخوش واقع در استان ايلام در طول بازه¬ي زماني 1365 تا 1391، صورت پذيرفته است. در ابتدا نرمال بودن و روند پارامترها موردبررسي قرار گرفت. نتايج آزمون¬هاي تعيين روند نشان‌دهنده شروع تغيير پارامترهاي اقليمي از دهه 70 به بعد مي¬باشد به اين صورت كه در ايستگاه¬هاي موردبررسي در سال¬هاي 73-74 يك دوره ترسالي و در سال¬هاي 76-77 و 86-87 و 91-92 با خشك‌سالي شديد روبرو بوده است. براي بررسي خشك‌سالي هواشناسي از شاخص‌هاي CZI، ZSI، SPI و PN و براي بررسي خشك‌سالي هيدرولوژيك از شاخص SDI استفاده شد. نتايج نشان داد كه شاخص¬هاي خشك‌سالي هواشناسي و هيدرولوژيك در تأخيرهاي بلندمدت داراي بيشترين همبستگي مي¬باشند. از مجموع پارامترهاي اندازه¬گيري شده در دوره زماني موردبررسي دبي به‌اندازه 7 مترمكعب بر ثانيه افت، دما 2 درجه افزايش و بارش 221 ميلي‌متر كاهش داشته و فراواني¬هاي خشك‌سالي در منطقه افزايش داشته است. با اينكه پارامترهاي اقليمي به سمت نرمال گرايش دارد ولي آثار تداوم خشك‌سالي‌هاي به وجود آمده در منطقه بر دبي آشكار است. در بررسي تغييرات فوق بر كيفيت آب رودخانه نيز مقدار آنيون¬ها در سال¬هاي خشك نسبت به ميانگين 22 ساله به ميزان 09/4 درصد و ميزان كاتيون¬ها به ميزان 04/8 درصد افزايش داشته است. در ساير پارامترهاي كيفي ازجمله هدايت الكتريكي، املاح محلول و نسبت جذب سديم به ترتيب 24/0، 17/0 و 88/5 درصد افزايش مشاهده گرديد.

The Various parameters of climate, such as temperature, humidity and rainfall affect the meteorological and hydrological drought especially in arid and semi-arid area and its recognition is useful in efficient management. The present study, has been done to investigat and evaluate the meteorological and hydrological drought and its impact on water quality of Godarkhosh River located in Ilam province during the period of 1965 to 2012. Firstly, were investigated the normality and trend of the parameters. Results of the trend determination tests indicated that the climatic parameters changed since 70s so that it was recognized a wet period in the studied stations at the years of 1994-1995 and severe drought periods in the years of 1997-1998, 2007-2008 and 2012-2013. For studying the meteorological drought several Indices such as SPI, ZSI, CZI and PN and for hydrological drought SDI index were used. Results also showed that strong correlation between meteorological and hydrological drought indices was observed in long delays. Results of the measured parameters showed that the discharge decreased as 7 m3s-1, temperature increased as 2 °C and rainfall has fallen 221 mm and drought frequencies has increased in the the region. Although the climatic parameters have the normal tendency in the area but the effects of the occurred droughts continuity were visible on the discharge. Besides, the quantity of the anions and cations increased as 4.09 and 8.04% respectively, in dry periods. In other qualitative parameters, the electrical conductivity, dissolved salts and sodium absorption ratio increased as 0.24, 0.17 and 5.88 %, respectively

10/8/2016 12:00:00 AM

118

NE49

خانم فتوحي