كليدواژه لاتين :
plant growth-promoting rhizobacteria , pistachio , salinity, fungal mycorrhiza
چكيده :
عامل شوري حدود يك سوم زمين¬هاي كشاورزي را در دنيا تحت تاثير خود قرار داده و در مناطق خشك و نيمه¬خشك به عنوان يك مشكل جدي مطرح است. با توجه به وجود اراضي شور در استان يزد، هدف از انجام پژوهش حاضر مقايسه اثرات و امكان كاربرد قارچ مايكوريزا و همچنين باكتري¬هاي افزايش¬دهندۀ رشد بر خصوصيات رشدي و فيزيولوژيك سه رقم پسته جهت افزايش توانايي اين گياه در تحمل تنش شوري و جلوگيري از كاهش عملكرد اين گياه بود. در اين پژوهش ابتدا چهل گرم از قارچ مايكوريزا (Myco Root) و 2/1 گرم از هر باكتري افزايش دهنده رشد (ايزوله¬هاي R8 Pseudomonas putida و P. fluorescens R153) به خاك گلدان¬هاي مورد آزمايش اضافه شد. تيمارها شامل بررسي اثر قارچ مايكوريزا در دو سطح (تيمار با قارچ و تيمار بدون قارچ)، باكتري محرك رشد گياه در سه سطح (تيمار با باكتري 1، تيمار با باكتري 2، تيمار بدون باكتري) بر سه رقم پسته ("احمدآقايي"، "بادامي" و "اكبري") در يك خاك شور بود، سپس در مردادماه بذور پسته مورد كشت قرار گرفتند. در اين آزمايش پارامتر هاي رشدي شامل تعداد برگ ، سطح برگ، ارتفاع و قطر ساقه بررسي شد. شاخص¬هاي فيزيولوژيك شامل محتواي نسبي آب برگ، كلروفيل a و b ،كارتنوئيد، پرولين، گلايسين بتائين و عناصر غذايي مورد اندازه¬گيري واقع شدند. بيشترين وزن تر (60/2 گرم) و خشك اندام هوايي (42/1 گرم) و ريشه در رقم "بادامي" به¬دست آمد. در مورد صفات سطح برگ، تعداد برگ، ارتفاع ساقه و قطر ساقه نيز تيمار استفاده توأم باكتري R8 و قارچ مايكوريزا در رقم بادامي به ترتيب با مقادير 74/75، 75/20، 73/23 و 73/3 ميلي¬گرم بيشترين مقدار را در بين تيمارها و ارقام مورد بررسي نشان داد. نتايج حاصل از صفات مورد اندازه¬گيري اكوفيزيولوژيكي مانند محتواي نسبي آب برگ، پرولين، كلروفيل كل، a و b ،كارتنوئيد و گلايسين بتائين دقيقا روندي مانند آزمون هاي قبلي داشت و به ترتيب به مقادير96/81، 44/1، 66/3، 53/3 ، 67/0، 80/3089 بودند. نتايج اندازه¬گيري سديم برگ نشان داد كه از ميان سه رقم مورد مطالعه بيشترين ميزان سديم برگ و ريشه (به ترتيب 235/0 و 361/0 ميلي¬گرم) مربوط به رقم "اكبري" بود. از ميان سه رقم مورد مطالعه بيشترين ميزان پتاسيم برگ و ريشه (به ترتيب 24/1 و 99/0 ميلي¬گرم) مربوط به رقم بادامي بود و بعد از آن ارقام احمدآقايي و اكبري به ترتيب با ميزان 17/1 (برگ) و 971/0 (ريشه)؛ 14/1 (برگ) و 95/0 ميلي¬گرم (ريشه) قرار داشتند. اندازه گيري عنصر فسفر نيز همان روند پتاسيم را داشت و بيشترين مقدار فسفر برگ و ريشه در تيمار استفادۀ توأم قارچ مايكوريزا و باكتري R8 به ترتيب در رقم اكبري و احمدآقايي با مقادير 318/0 و 239/0 ميلي¬گرم مورد مشاهده قرار گرفت. در پژوهش حاضر كاهش رشد پايه¬هاي پسته در شرايط خاك شور مشاهده شد. در شرايط شوري دانهال¬هاي رقم بادامي نسبت به دانهال¬هاي رقم اكبري و احمدآقايي وزن خشك بيشتري در ريشه¬ها و ساقه داشتند و بيومس كل آن¬ها نيز بيشتر بود. اين مهم، بر كارايي بيشتر دانهال¬هاي رقم بادامي در مقابله با تنش شوري تاكيد دارد. زماني كه گياهان با قارچ مايكوريزا و باكتري¬هاي محرك رشد تيمار شدند اثرات مضر ناشي از تنش شوري كاهش يافت و صفات رشدي و فيزيولوژيكي بهبود يافتند.
چكيده انگليسي :
Salinity affects about a third of agricultural land in the world and is considered a serious problem in arid and semi-arid regions. Regarding the presence of saline lands in Yazd province, the aim of this study was to compare the effects and possible use of fungal Mycorrhiza as well as Plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR) on growth and physiological characteristics of pistachio plants to increase the ability of this plant to tolerate salinity stress and preventing reduction the function of this plant. In this study, 40 grams of Mycorrhiza fungus (Myco Root) and 1.2 grams of each PGPR bacterium (R8 Pseudomonas putida and P. fluorescens R153 isolates) were added to the experimental soil. The treatments included the effects of mycorrhizal fungus (in two levels), plant growth promoting bacteria (in three levels) on three pistachio cultivars (‘Ahmad Ahaghi’, ‘Badami’ and ‘Akbari’) in a saline soil, then cultivated in August. In this experiment, growth parameters including number of leaves, leaf area, and height and stem diameter were investigated. Eco-physiological indices included the relative content of leaf water, chlorophyll a and b, carotenoid, proline, glycinebetaine and nutrients was measured. The results showed that Badami cultivar had the highest fresh and dry weight of aerial and root organs, which showed significant difference with other cultivars in terms of fresh and dry weight of shoot with 2.60 and 1.42, respectively. In the case of leaf area, leaf number, stem height and stem diameter, the combined use of R8 and mycorrhizal fungus in Badami cultivar were 75.75, 20.75, 23.73 and 3.73 respectively, among treatments And the cultivars examined. The results of eco-physiological measurements such as leaf relative water content (RWC), proline, total chlorophyll, a and b, carotenoid, and glycine betaine were exactly as in previous experiments and were respectively 81.89, 1.44, 1.66, 3.66, 53.3, 0.67, 3089.80. The results of sodium leaf measurement showed that the highest amount of leaf and root sodium (respectively, 235 and 361) belonged to Akbari cultivar. The results of leaf and root potassium measurements showed that the highest amount of leaf and root potassium (1.24 and 0.99) was obtained from the three cultivars under study was related to Badami cultivar and after that Ahmad ahaghye and Akbari cultivars were respectively. Measurement of Phosphorus was the same as potassium, and the highest amount of leaf and root phosphorus was observed in the combination of Mycorrhiza and R8, respectively, with the values of 0.398 and 0.023, respectively. In this study, the growth of pistachio rootstocks was observed in salinity conditions. In the conditions of salinity condition, almond cultivars had higher dry weight than roots and stems in comparison with the Akbari and Ahmad aghaye cultivars, this important factor emphasizes the more efficient seedlings of almond cultivars in counteracting salt condition. When plants were treated with fungal mycorrhizal and growth promoters, the harmful effects of salinity stress decreased and the growth and ecophysiological traits improved.
