كليدواژه لاتين :
: Punica granatum, Cluster analysis, Salinity stress, Physiological and morphological traits, Calcium Nitrate.
چكيده :
انار (Punica granatum L.) در بسياري از نقاط گرمسيري و نيمه¬گرمسيري دنيا كشت مي¬شود و حدوداً داراي 50 رقم تجاري است. در اين بين تنش شوري يكي از تنش¬هاي غير¬زيستي است كه با كاهش بهره¬وري به كشاورزي و توليد انار آسيب مي¬رساند. اين پژوهش در دو سال بين ژنوتيپ¬هاي انتخابي شامل (1- ژنوتيپ چاه افضل، 2- وحشي بابلسر، 3- نرك لاسجرد سمنان 4- پوست سياه يزد، 5- ملس يزدي، 6- رباب نيريز) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در سه نكرار به صورت مجزا در ايستگاه تحقيقاتي چاه افضل و در شرايط مزرعه انجام شد. در سال اول تنها مقايسه بين ژنوتيپ¬هاي انتخابي انجام شد و در سال دوم نيز تيمار نيترات كلسيم در سه سطح (صفر)، 50 و 100 كيلوگرم در هكتار بر روي ژنوتيپ هاي انتخابي اعمال شد. در تمامي مدت اين آزمايش درختان با آب شور با شوري 5/0±9 دسي زيمنس بر متر هر 12 روز يك بار به صورت غرقابي آبياري شدند و به منظور كنترل شوري نيز هرسه ماه يك مرتبه نمونه خاك تهيه و Ec آن اندازه گيري شد. براساس نتايج اين تحقيق ژنوتيپ چاه افضل نسبت به شرايط شوري مقاومت بسيار خوبي نشان داد و پس از آن ژنوتيپ پوست سياه، وحشي بابلسر، نرك لاسجرد، ملس يزدي و در نهايت رباب نيزيز حساسيت بالايي به شوري داشت. در سال دوم با توجه به كاربرد نيترات كلسيم ژنوتيپ¬ها واكنش متفاوتي نشان دادند ولي در نهايت تيمارهايي كه نيترات كلسيم به ميزان 100 كيلوگرم در هكتار دريافت كرده بودند شرايط رشدي بهتري نسبت به تيمار شاهد داشتند. تجزيه خوشه اي تفرق بين ژنوتيپ ها و نزديكي بين ژنوتيپ هاي مورد بررسي براساس مجموع صفات را نشان مي دهد. اين در حالي بود كه بر اساس نتايج سال اول و تجزيه خوشه¬اي بيشترين شباهت بين ژنوتيپ¬ها براساس پارامترهاي ذكر شده در بالا بين ژنوتيپ نرك لاسجرد و ملس يزدي بود كه با كمترين فاصله اقليدوسي (284/0) مشاهده شد. در خوشه بعدي ژنوتيپ وحشي بابلسر و رباب نيريز بود كه با فاصله اقليدوسي 478/0 در رتبه دوم قرار داشت. در رتبه سوم ژنوتيپ پوست سياه در خوشه 5 قرار داشت كه فاصله اقليدوسي آن 552/0 بود كه در اين خوشه 3 ژنوتيپ قرار دارند. در خوشه شماره 2، 5 ژنوتيپ قرار دارد كه خوشه¬هاي 4 و 3 در آن قرار دارند و فاصله اقليدوسي آن¬ها 683/0 مي¬باشد و در نهايت بالاترين تفاوت بين ژنوتيپ چاه افضل با ساير ژنوتيپ¬ها بود كه بالاترين فاصله با ميانگين 50/1 را دارا بود. اين امر تفاوت معني¬دار برتري ژنوتيپ چاه افضل نسبت به ساير ژنوتيپ¬ها در بررسي مجموع صفات را نشان مي¬دهد. در مجموع و با توجه به بالاترين محتوي پتاسيم (31/1 درصد) ، كمترين نسبت سديم به پتاسيم، كمترين درصد نكروزه¬گي (12/0)، بالاترين محتوي رطوبت نسبي (53/85 درصد) ژنوتيپ چاه افضل بيشترين سازگاري را نسبت به شرايط شوري داشت و پس از آن ژنوتيپ و ارقام پوست سياه، وحشي بابلسر، نرك لاسجرد، ملس يزدي و در نهايت رباب نيريز قرار داشتند. بنابراين با توجه به سازگاري و رشد مناسب اين ژنوتيپ¬ها در شرايط شور پيشنهاد مي¬گردد به¬عنوان پايه مورد استفاده قرار گيرند و ارقام ملس يزدي و رباب نيريز كه در شرايط شور نيز توليد گل و ميوه داشتند روي آن¬ها پيوند گردند.
چكيده انگليسي :
Pomegranate (Punica granatum L.) is cultivated in many tropical and subtropical parts of the world and has about 50 commercial cultivars. Meanwhile, salinity stress is one of the abiotic stresses that harm agricultural crops such as pomegranate production by reducing productivity. This study was conducted in two years on selected genotypes including 1- Chah Afzal 2- Vahshi Babolsar, 3- Narak Lasjerd Semnan 4- Poost Siahe Yazd, 5- Malase Yazdi, 6- Rababe Neyriz, in a randomized complete block design with three replicaions at Chah Afzal research station and under farm conditions . In the first year (December 2018) comparison between selected genotypes in saline conditions were performed. In the second year, calcium nitrate treatment was applied on selected genotypes at three levels (0), 50 and 100 kg / ha. During the whole experiment, the trees were irrigated with saline water with salinity of 9 ± 0.5 dS / m every 12 days and in order to control salinity, soil analysis was done once every three months and its EC was measured. Based on the results of this study, Chah Afzal genotype showed very good resistance to salinity conditions, followed by Poost Siahe Yazd, Vahshi Babolsar, Narak Lasjerd, Malase Yazdi and finally Rababe Neyriz were highly sensitive to salinity. In the second year, due to the application of calcium nitrate, the genotypes reacted differently, but at the end of experiment, the treatments that received 100 kg/ha calcium nitrate had better growth conditions than the control treatment. The cluster analysis shows the difference between genotypes and the proximity between the studied genotypes based on the total traits. However, based on the results of the first year and cluster analysis, the highest similarity between genotypes based on the parameters mentioned above was between the Narak Lasjerd and Malase Yazdi, which was observed with the shortest Euclidean distance (0.284). In the next cluster, there was Vahshi Babolsar and Rababe Neyriz which were in the second place with a distance of 0.478 from Euclid. In the third rank there was Poost Siahe Yazd in cluster No. 5 with Euclidean distance of 0.552, in which there are 3 genotypes. In cluster No. 2, there were 5 genotypes in which clusters 4 and 3 were located and their Euclidean distance is 0.683. Finally, the highest difference between Chah Afzal genotype and other genotypes is the highest distance with an average of 1.50. This shows a significant difference in the superiority of Chah Afzal genotype over other genotypes in total traits. In general, considering the highest potassium content (1.31%), the lowest sodium to potassium ratio, the lowest necrosis percentage (0.12%), the highest relative water content (85.53%), Chah Afzal genotype had the highest adaptation to salinity conditions. And then in the next rankings, there were Poost Siahe Yazd, Vahshi Babolsar, Narak Lasjerd, Malase Yazdi and Rababe Neyriz. Therefore, due to the compatibility and proper growth of these genotypes in saline conditions, it is suggested that they could be used as a rootstock and the cvs. Malase Yazdi and Rababe Neyriz, which also produced flowers and fruits in saline conditions, can be grafted on them.
