چكيده :
چكيده
پديده سيل يكي از رويدادهاي جدي هيدرو اقليمي و از مهمترين بلاياي طبيعي است كه جوامع بشري را مورد تهديد قرار ميدهد. اقدامات و تدابير مختلفي براي تقليل و يا از بين بردن اثرات سيلاب در حوزههاي آبخيز انجام ميپذيرد، كه در اين ميان برخي از آنها بدون توجه به لزوم اجراي آن در برخي محلها انجام ميشود. اولويتبندي زير حوزهها در راستاي صيانت از منابع ملي و كاهش خسارات سيل، امكان صرفهجويي در هزينهها و جلوگيري از احداث هرگونه تأسيسات غيرمجاز را فراهم ميسازد. تاكنون روشهايي كه براي اولويتبندي زير حوزهها استفادهشده، بيشتر از ديدگاه توليد سيل در سطح حوزههاي آبخيز مطرح بوده است. اما به مسئله سيل و بحث اولويتبندي از ديدگاه تأثير سيل بر مناطق پاييندست حوزههاي آبخيز (سيل گيري) توجه كافي و لازم نشده است. از طرف ديگر نتايج حاصل از روشهاي مختلف اولويتبندي در يك زير حوزه باهم متفاوت است، درنتيجه با توجه به اينكه در طرحهاي آبخيزداري، اولويتبندي زير حوزههاي آبخيز ازنظر سيلاب (سيلخيزي و سيل گيري) از اهميت زيادي برخوردار است، لذا تحقيق حاضر به اولويتبندي زير حوزهها ازنظر سيلاب، در بخش شمالي حوزه آبخيز حبلهرود و به مساحت 8/2590 كيلومترمربع، با استفاده از روشهاي تصميمگيري چند شاخصه پرداخته است. در اين تحقيق ابتدا عوامل مؤثر بر سيلاب، شامل: 4 معيار (عوامل فيزيوگرافي، هيدرولوژيكي، خاكشناسي و زمينشناسي و اقتصادي و اجتماعي) و 26 زيرمعيار، شناسايي و وزن هركدام از معيارها پس از تكميل پرسشنامه مقايسات زوجي از سوي كارشناسان، با استفاده از روش تحليل سلسله مراتبي فازي مشخص شد. عامل حداكثر بارش 24 ساعته، بالاترين وزن و رتبه را به خود اختصاص داد و بهعنوان مهمترين عامل مؤثر در سيلاب معرفي گرديد. سپس با توجه به مقادير و وزن پارامترها، روشهاي تصميمگيري چندمعياره اجرا گرديد و اولويتبندي زير حوزهها با استفاده از روشهاي تاپ سيس، ساو و ويكور انجام شد. درنهايت به اين دليل كه نتايج اولويتبندي زير حوزهها با استفاده از سه روش مختلف اولويتبندي، كمي باهم تفاوت داشت، درنتيجه بهمنظور رتبهبندي نهايي مكانها، نتايج روشهاي مختلف باهم ادغام گرديد.
چكيده انگليسي :
Abstract
Flood is one of the major events of hydro-climatic phenomenaand natural disasters that threaten the human society. Severalplans for reducing or eliminating the effects of flood in the watersheds areas is performed, which is not necessary. Prioritization of sub-watershed in order to protect national resources and reduce flood damage, provides the possibility of Savelly money and avoiding of construction of any unauthorized facility.The methods used to prioritize sub-watersheds, were more from the viewpoint of flooding production. However impact of floods on downstream watershed has not been received sufficient attention. On the other hand, results of different methods of Prioritization in a sub-watersheds are different, Consequently, Since in the watershed management projects, Prioritizationof sub watersheds is important for (flooding and flood prevention),this study assessed the priority of sub watersheds for floods in the northern part of the Hableh-Rood watershed with area of 2590.8 km2, using Multi-Criteria Decision Making methods. First, the factors influencing flood, including 4 criteria (physiographic, hydrological, soil and geology, economic and social factors) and 26 sub-criteria identified and weighted after completing the paired comparison questionnaires, using Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP). Maximum 24-hour precipitation,was the most important factor on the flood. Then according to the weight and values of the parameters, Multi Criteria Decision Making methods was carried and Priority of sub-watershed was determined using TOPSIS, SAW and VIKOR methods. Finally, because the results of Prioritization of sub-watersheds by three different methods,weredifferent, for final ranking of places, results of different methods were combined.
