كليدواژه فارسي :
فضولي , كنجكاوي , نيمه تاريك كنجكاوي , نظريه دادهبنياد
كليدواژه لاتين :
Nosiness , Curiosity , Dark Side of Curiosity , Grounded Theory
چكيده :
هيجانات، نقش حياتي بر رفتارسازماني دارند. يكي از تجارب هيجاني، كنجكاوي است. كنجكاوي داراي دونيمه است كه يكي نيمهروشن (ديدگاه مثبت) و ديگري نيمهتاريك (ديدگاه منفي). نيمهتاريك كنجكاوي بيانگر اين موضوع است كه كنجكاوي ميتواند تحريككننده رفتارهايي باشد كه براي سازمان و افراد ناخوشايند و دلهرهآور باشد. يكي از رفتارهاي انحرافي كه در نيمهتاريك كنجكاوي قرار ميگيرد فضولي است. امروزه با افزايش مشغلههاي كاركنان، اهميت مفهوم حريم خصوصي افزايش پيداكرده و اغلب كاركنان در صورت مواجهه با حجم زيادي از سؤالات كه جنبه فضولي دارند آزردهخاطر شده و اين مهم بر رفتار و عملكرد شغلي آنها تأثير ميگذارد. ازاينرو، اين پژوهش باهدف «ساخت نظريه فضولي در سازمان» انجام شد. مشاركتكنندگان در اين پژوهش 38 نفر از پرستاران مراكز درماني استان اصفهان بودند كه به روش نمونهگيري هدفمند انتخاب شدند. پژوهش حاضر بر اساس نوع هدف بنيادي، به لحاظ روش كيفي از نوع نظريه دادهبنياد و ازنظر رويكرد استقرايي است. بهمنظور جمعآوري دادههاي كيفي از ابزار مصاحبه و بهمنظور تجزيهوتحليل دادههاي مصاحبه از رويكرد نظاممند اشتراوس و كوربين (1990)، استفادهشده است. همچنين اعتمادپذيري يافتههاي پژوهش از طريق چهار استراتژي: باورپذيري، اتكاپذيري، انتقالپذيري و تصديقپذيري موردبررسي قرار گرفت كه اين عمل سبب افزايش روايي پژوهش گرديد. نتايج حاصل از تحليل و بررسي فعاليتها و وقايعي كه سبب وقوع فضولي در سازمان ميگردند، نشاندهنده «ميل به دانستن» بهعنوان پديده محوري در فرآيند ظهور فضولي در سازمان است. نتايج حاصل از تحليل دادهها نشان داد كه بخشي از مقولههاي استخراجشده نظير انگيزه دستيابي به موفقيت، انگيزههاي خصمانه، نياز به دستيابي به قطعيت و امنيت، نياز به حس مهم بودن و امنيت رواني، انگيزه تنوعبخشي، انگيزه قدرت، نگراني نوعدوستانه و مقايسه اجتماعي، پيشايندهاي (شرايط علّي)، ظهور فضولي در سازمان را تشكيل ميدهند. بخش ديگري از مقولهها نظير ويژگيهاي شخصيتي و فردي، ماهيت و موضوع فضولي، محيط كاري دوستانه، مؤلفههاي ساختار محرك فضولي، رويههاي سازماني ناعادلانه و غير شفاف، فرهنگسازماني محرك فضولي، نهادينه بودن فرهنگ فضولي در محيط اجتماعي سازمان و سبك زندگي خانوادگي محرك فضولي بهعنوان عوامل زمينهاي (تشديدكنندهها و تضعيفكنندهها)، ظهور فضولي در سازمان عمل ميكنند. بخش ديگري از مقولهها مانند كاهش تعامل با افراد فضول، اجتناب از پاسخ (انكار و عدم درگيري رفتاري)، مواجهه فعالانه و مواجهه شوخطبعانه نشاندهنده استراتژيهاي كاركنان هنگام مواجهه با فضولي از جانب همكاران بوده. از طرفي ظهور فضولي در سازمان ميتواند پيامدهاي منفي نظير اختلالات رواني و نشانههاي آن، بروز هيجانات منفي، كاهش عملكرد فردي و اتلاف وقت، گسست روانشناختي از كار، كاهش تعاملات ميان فردي، روابط ميان فردي ناسالم، بروز رفتار انحرافي در سازمان و محيط كاري ناسالم و همچنين پيامدهاي مثبتي نظير مديريت بهتر شيفت كاري و افراد، خيرخواهي و كمك به ديگران و افزايش اطلاعات فردي و يادگيري را به دنبال داشته باشد.
چكيده انگليسي :
Emotions play a vital role in organizational behavior. One of the emotional experiences is curiosity. Curiosity has two sides, one side is bright (positive view), and the other side is dark (negative view).
The dark side of curiosity expresses the fact that curiosity can stimulate behaviors that are unpleasant and frightening for the organization and people. One of the deviant behaviors that is placed on the dark side of curiosity is nosiness. Today, with the increase in the busyness of employees, the importance of the concept of privacy has increased and most employees are annoyed when faced with a large volume of questions that have a nosiness aspect, and this affects their behavior and job performance. Therefore, this research was carried out with the aim of “the construction of the nosiness theory in the organization”. The participants were 38 nurses from medical centers in Isfahan province, who were selected by purposive sampling. This study was conducted with qualitative method and grounded theory strategy. In order to collect qualitative data, semi-structured interviews were used, and the systematic approach of Strauss and Corbin (1990) was used to analyze the interview data. Also, the reliability of the research findings was examined through four strategies: believability, reliability, transferability, and verifiability, which increased validity. The results of the analysis and investigation of the activities and events that cause nosiness in the organization show the "desire to know" as a central phenomenon in the emergence of nosiness in the organization. The results of the data analysis showed that some of the discovered categories such as motivation to achieve success, hostile motivations, The need for a sense of importance and psychological security, diversification motivation, power motivation, altruistic concern, and social comparison, antecedents (causal conditions), constitute the emergence of nosiness in the organization. Another part of the categories, such as personality and individual characteristics, the nature and topic of nosiness, friendly work environment components of the structure that stimulates nosiness, unfair and opaque organizational procedures, an organizational culture that stimulates nosiness, the institutionalization of nosy culture in the social environment. The organization and family lifestyle that stimulate nosiness act as context factors, the appearance of nosiness in the organization. Another part of the categories such as reducing interaction with nosy people, avoiding response (denial and lack of behavioral involvement), active coping, and humor coping show the strategies of employees when facing nosiness from colleagues. On the other hand, the appearance of nosy in the organization can have negative consequences to follow such as mental disorders and their symptoms, emergence of negative emotions, lost productivity and wasted time, psychological detachment from work, decrease in interpersonal interactions, unhealthy interpersonal relationships, The emergence of deviant behavior in the organization and unhealthy work environment as well as positive consequences such as better management of work shifts and people, benevolence and helping others and increase personal information and learning.
