كليدواژه فارسي :
جبير , مدل ENFA , حاشيه گرايي , تناسب زيستگاهي
كليدواژه لاتين :
Jebeer , ENFA model , marginalism , habitat suitability
چكيده :
چكيده
زيستگاه به عنوان يكي از مهمترين فاكتورها در جهت حفاظت از گونهها به خصوص گونههايي كه جمعيت آن رو به كاهش است، مطرح است. معمولا فراهم بودن نيازمنديهاي زيستگاهي گونهها، معادل اصطلاح مطلوبيت زيستگاه بيان ميشود. مطلب قابل توجه در مدل¬سازي زيستگاه اين است كه بر اساس وابستگي جاندار به انواع متغيرهاي مستقل و سرعت و شدت تغيير اين متغيرها، مدل زيستگاهي به¬دست آمده تغيير خواهد كرد. امروزه تخريب زيستگاه¬هاي طبيعي يكي از اصلي¬ترين تهديدات براي جمعيت¬هاي حيات وحش است. مطالعه حاضر با هدف بررسي مطلوبيت زيستگاه جبير (Gazella bennettii) در منطقه حفاظت شده كوير - استان تهران انجام شده است. در اين پژوهش از مدل ENFAبا 28 مجموعه داده (فيزيكي، اقليمي، اقتصادي -اجتماعي و زيستي) براي پيش¬بيني پراكنش گونه جبير در منطقه مذكور استفاده شد. در حين اجراي مدل با توجه به مراحل مختلف آماده¬سازي داده (بررسي سازگاري نقشه¬ها، بررسي توزيع فراواني و نرمال بودن داده، بررسي همبستگي بين داده¬ها) تعداد 17داده جهت تناسب زيستگاهي مدل¬سازي و صحت¬سنجي شد. نتايج نشان داد متغير¬هاي تراكم پوشش¬گياهي، كاربري اراضي، شيب، جهت، ارتفاع، فاصله از چشمه، فاصله از منابع آب، فاصله از روستا، فاصله از اراضي كشاورزي و 8 فاكتور اقليمي در تعيين پراكنش اين گونه موثر هستند. نتايج مدل¬سازي، موقعيت مكاني مناطق مطلوب را به صورت چهار طبقه نامناسب (205006 هكتار) تا بسيار مطلوب (8709 هكتار) نشان داد و همچنين از نظر سه شاخص معتبر اين مدل، ميزان حاشيه¬گرايي (706/1)، تخصص گرايي (406/2 ) و حد تحمل¬پذيري (416/0) اين گونه را در حد متوسطي نسبت به متغير¬هاي محيطي تخمين زد. اين تحقيق چارچوبي را فراهم كرده است كه مديران مناطق حفاظت شده بتوانند با ارائه دستورالعمل¬هايي در زمينه حفاظت از تنوع زيستي و مديريت زيستگاه، دست به افزايش و ايجاد اتصال در ميان مناطق باقي مانده زيستگاه طبيعي براي حفاظت از تنوع زيستي بزنند.
كلمات كليدي: جبير، مدل ENFA، حاشيه¬گرايي، تناسب زيستگاهي
چكيده انگليسي :
Abstract
Habitat is considered as one of the most important factors in the protection of species, especially species whose population is decreasing. Usually, availability of the habitat requirements of the species is equivalent to the term habitat desirability. The important point in habitat modeling is that based on the dependence of the organism on various independent variables and the speed and intensity of the change of these variables, the obtained habitat model will change. Today, the destruction of natural habitats is one of the main threats to wildlife populations. The present study was conducted with the aim of investigating the habitat suitability of gazelle (Gazella bennettii) in the desert protected area of Tehran province. In this research, the ENFA model with 28 data sets (physical, climatic, economic-social and biological) was used to predict the distribution of Jabir species in the mentioned area. During the implementation of the model, according to the different stages of data preparation (checking the compatibility of maps, checking the frequency distribution and normality of data, checking the correlation between data), 17 data were modeled and validated for habitat suitability. The results showed that the variables of vegetation density, land use, slope, direction, height, distance from the spring, distance from water sources, distance from the village, distance from agricultural lands and 8 climatic factors are effective in determining the distribution of this species. The results of the modeling showed the location of the desirable areas in the form of four categories from unsuitable (205,006 hectares) to very desirable (8709) and also in terms of the three valid indicators of this model, the degree of marginalization (1.706), specialization (2.406) and the tolerance limit (0.416) estimated this species as moderate compared to the environmental variables. This research has provided a framework that managers of protected areas can increase and create connections among the remaining areas of natural habitat for the protection of biodiversity by providing guidelines in the field of biodiversity protection.
Keywords: Jebeer, ENFA model, marginalism, habitat suitability
